Saturday, December 29, 2007

Ing Bangkeru

The Boatman. This is a short film script of an anonymous Kapampangan ballad of the same title. A friend and I want to transform it into a short film and so I adapted the story and wrote it for the screen. Not exactly like the original poem.

1. EXT. PAMPANG. GATPANAPUN.

Pakit ing “La Pampanga, 1650” king lalam para apabalu ing panaun a pigagalon ning istorya.

Makatalakad ya king pampang ning ilug ing metung a baintaung makagayak anting ISTUDYANTI. Keta nung nu ya makatikdo, tayimik—ing damdaman mu ing pamanagus ning danum king lele at ing lawiswis a babait da ring bulung ustung matatagkil lang angin. (King eksenang ini la pakit ding lagyu da ring sablang lage, manibala, at manigobra king pelikula.)

Batyawan ne ning istudyanti ing malaut a dake ning wawa. Bagya na na mu kapad ing datang ne sa ing kayang maluat nang panenayan. Oneng ala yu pa, inya diklut na ne mu ing panoras na ibat king kayang bulsa at ikit nang lampas nang alas tres. E na na abata ing kaluatan. Para ilual ing sora na at siran ing silensyu, inatu na ne itang metung a TAU KING PAMPANG a tayimik mung lalangut luyus. Wangis yang manasan.

ISTUDYANTI
(Pasaingsing)
Koya, ante itang bangka?

Inapsa na pa mu nitang tau ing lalangutan na bayu ya mekibat.

TAU KING PAMPANG
Paratang ne kanyan.

ISTUDYANTI
(Pasitsit para e na damdaman nitang tau)
Manibat nandin iyan na ing sasabian yu.

TAU KING PAMPANG
Nu ka wari ibat kanyan?

ISTUDYANTI
(E lalawe king pakisabian)
Menila.

TAU KING PAMPANG
A, magaral ka, ne? Nanung iskuela?

ISTUDYANTI
Santo Tomas.

TAU KING PAMPANG
Awa. Atin mu ring sinake keni misan, ka-unipormi me. Santo Tomas ya mu rin.

E ne bisang makipagkuentu pa ing ISTUDYANTI. Ing buri na na mu, datang ne ing bangkang panenayan na manibat nandin. King pali ning aldo, mipalukluk ya ing ISTUDYANTI at saka ya migtakap lupa. Pangapenandit, yinaus ne nitang TAU KING PAMPANG.

TAU KING PAMPANG
O, oyan na pala. Magbanda na ka keni ban na kang milako.

Linawe ya ing istudyanti at ikit ne ing paratang a BANGKERUNG mamagse; anak ya pa mu kumpara king TAU KING PAMPANG; bala mu kapara ne mu idad ing ISTUDYANTI. Itang TAU KING PAMPANG, sinopan ne king pamanggarahi ing BANGKERU.

Malagua’t salita, tinalakad ya ing ISTUDYANTI at saka no pengaladkad ding kayang karga para ilulan king saken. Kabang pupuestu ya king bangka ing ISTUDYANTI, mipangamanu la pa mu retang adua.

TAU KING PAMPANG
O’t kalambat mo? Menikal ne rugu bitis ing kekang pasayeru.

BANGKERU
Ikit yu no man ding seke ku nandin, kabaragbag la. Saka la nanunanu pa darala.

Para pataran ing pamipangamanu da ring adua, pinilit nang maglual salita ning ISTUDYANTI.

ISTUDYANTI
Mamayad ku karas sumangid.

BANGKERU
Sigi pu.
(King TAU KING PAMPANG)
Muna na ku.

Linual ne ning ISTUDYANTI ing payung na at lidlad bilang kalasag king mapamarusang lablab ning aldo.

2. EXT. LIBUTAD ILUG. GATPANAPUN.

Kabang mamangka ya ing BANGKERU ila ning ISTUDYANTI, alang kainge-inge king paligid nung e mu pasibayu king alun ning danum at mainang pasyuk da ring mangatiupan a tanaman. Ing bukud mung miragdag ing inge ning pamamagse ning BANGKERU.

E la mipaglalawe ring aduang makasake king bangka. Ing ISTUDYANTI, bista man makapalalam ya king payung, makasuliap ya king wanan king karelang daralanan a bala mu ating buring dakpan king gulut da ring tanaman. Itang BANGKERU naman, miyayaliwa ya direksyun arapan. Kabirabira, ayisipan neng sulilapan ing kayang pasaheru. Mipaitagun naman, ita mu rin ing ayisipan nang daptan ning ISTUDYANTI. Inyang misagana la panlawe, tambing lang linawe king aliwang direksyun anti mong alang milyari.

Mesuya ya ing ISTUDYANTI king “alang kabiye-biye” a paligid a panalben na inya sibukan neng idayu saguli ibat king kayang babo ing payung na at saka ya linawe king banua. Kaibat ning penandit, atin yang biglang aganaka at sibli ne ing payung na king babo na. Tiniman yang bagya king kayang ayisip at inatu ne ing BANGKERU.

ISTUDYANTI
Oy.

Marine yang linawe ing BANGKERU king ISTUDYANTI.

BANGKERU
Nanu pu?

ISTUDYANTI
Ustan mu ing anti kanini: ding Angeles banua, pilan la tang korus? Ding santu at santa, pilan no man tapuk?

Mipamulala ya ing BANGKERU.

ISTUDYANTI
Dimdam mu?

BANGKERU
Pagdamutan yu pu sana ing ipakibat ku... E ku pu kasi ibat banua inya e ko pa abilang ding amanuan yu. Bagse ampong atkan la mu ring akaragulan ku.

INSTUDYANTI
(Mayabang, anti mong metula king kalulung kagiwan ning kasabi)
Hmp.

Anting migtagumpe king malating kasapakatan bang mipakarine ya ing BANGKERU, linawe neng pasibayu ing ISTUDYANTI king aliwang direksyun. Ita namang BANGKERU, king pasaheru ya pa mu rin makalawe. Apansinan na ing kakatasan nang lub ning ISTUDYANTI uli mong megaral ya Menila, inya sibukan neng pasulitan.

BANGKERU
Malyari da ko pung kutnan?

Mipalawe ya ing ISTUDYANTI. E ya mekibat oneng lalkas king lupa na ing pamanangu.

BANGKERU
Mababa ku mu pu kabiasnan e wangis yung metung a Pilosopu a Menila lulub...
(Penandit)
...Oneng kutnan da kayu: manibat keti angga king sadsaran, pilan pa pu kayang waswas karening bagse ku ing kailangan?
(Penandit)
At saka akakit yo pu reng bula a lulto king danum? Pilan la mo pung libu kada-waswas ku?

Kinarug ya ing ISTUDYANTI king kutang. Atin yang buring ipakibat, oneng mag-alangan ya.

BANGKERU
Dimdam yu pu?

Kayari ning penandit, ikua nang mekapagsalita ning ibat Menila.

ISTUDYANTI
(Maina at mababa kumpyansa)
E ku balu.

BANGKERU
(Manlukaming bagya)
Ah... wasiwas da mu pu ring bagse ku e yu abilang, ding Angeles banua pa kaya? Menik na ko pu wari karin para bilangan la?

Pasimpli yang sinalikut king payung ing ISTUDYANTI. Pangabagya, miras no king darasan da. E ne maibug sara ning ISTUDYANTI ing payung na uling e ne buring pakit ing kayang lupa king BANGKERU inya memagkasakit ya king pamagdala karing karga na. Sinopan ne ning BANGKERU ing pasaheru king pamagdalipat ibat king bangka papunta king pampang. Inyang pilmi neng makagulut ing ISTUDYANTI, sera na ne ing payung na at saka ne sinulung. Oneng atin yang akalinguan.

BANGKERU
Ing bayad yu pu!

Mipatuknang ya ing ISTUDYANTI. Ala yang akarapat nung e arapan pasibayu ing BANGKERUNG megpababa king kayang matas a lub. Siningap ya pa mung angin bayu na depat ita.

KAYARIAN NING PRODUKSYUN

Sunday, December 16, 2007

Bayung Bugtung I

New Riddles I. This is a poem written in riddles style.

Papil a saguling mapirat
Alulan ing kekang utak
-Diploma

Amanu kung sasake pesus
Sakildap la at keka taglus
-Text Message

E wangis ning indu babayaran de
Ambuski magobra ya' rin king bale
-Kayabe

Agya'pang ala yang balu
Automatic ing respetu
-Matua

Karing anggang manatdak
Iya'ng magpabiye anak
-Butu

Agyu na kang atdasan baga kelambatan
Dapot ing gobyernu kaya mung papaburian
-Sigarilyu

Gatas ning baka ating presyu
Bakit ing kaya ala rugu
-Ima

Karing mabuktut gastus ya darala
Karing patakal, ay, gatus a pera
-Puki

Uling e da buring imasala kabang musmus ku
Alben ku no mu reni kabang magkulung king kuartu
-Bold

Meko ya rugung mamaung palis
Migbalik yang salaping dolyaris
-OFW

Kunyari tubu ka Amerika
Potang pakilala me ing kanta
-DJ king Radyung FM

Ini ing aldong panenayan ku
Pakibiye yu no ring aginaldu
-Pasku

Pakiapusan de ing Apung Ginu
Kabud na ka mu dapat tatangu
-Pengari

Sumap e ne balung gamitan Apu
Asalikut ding lubas a letratu
-Computer

'Ganaganang kakulangan ning tau
Iya ing pamansalanan da rugu
-Satanas

Wednesday, December 12, 2007

Kristiyanu 2007

Christian 2007. Inspired by an academic paper titled Split-Level Christianity, the dissertation of which is that Filipino Christians live as if they are not Christians, albeit they claim to be faithful to their religion who never fail to be absent in Sunday masses.

Lunis, mikit kaming Arnold
Keta karela malbeng bold
Martis, puntalan i Badette
At mangopya kung assignment
Miyerkulis, e ka mánggulu
Mag-date kami ning tau ku
Webis, ume ku Trinoma
Kingsa lungub king iskuela
Biernis, dumalan ku Area
Manupa kung dalagita
Sabadu, oy, minum kata
Gisanan ing atlung kaha
Duminggu, 'gising maranun
Uling king misa tumagun

Sunday, December 9, 2007

Urban Watas

The Urban Poet. This poem of mine expresses my frustration over wanting to create literature amidst living busily in an urban community.

Kagising ku nandin dinaretsu na ku
King arap ning PC para gawang sulat
Pamanyawad pera karing king gobyernu
Para king proyektu ku Bunduk Arayat

Alang almusal sinakildap kung mengan
Pigpapak ku na mu ing piritung manuk
Apulung minutu para mangan pag’tuan
Limang segundu para’ing danum ayalduk

Ali na ku mipaling danum pandilu
Agyang sisigam ali na ku man lagnat
Tugtug, galunggung, sabun, ‘tang kayi gugu
Sumaka, miblas, kuanan ing bag, lumakad

Ay, nung ninuninu ring taung puntalan
Pak’sabian dikil miyayaliwang bage
Tau Mabalacat, ‘ninyeru Quebiaoan
Musikeru Kulia't ding keang kayabe

Sindi ku pa mung yosi, ‘gyang mapilan mu
Bang kumaba pasensiya (at kumuyad biye)
Mauo ku inya malduk ku saguling C2
Panga alas diyes, sigi, muli na bale

Bukas na mu miblas, panudtud malyari
Dilong imalan at makuyad a maung
Mápun ku’ng bagya kabang mánalbe TV
Ing usa, oyan, melaklak rugung leun!

Ibusni ing kompyuter, ing email lawan
Metung a lagyu Gmail, adua king Yahoo
‘Tang kayi MS Word naman ing pagtripan
Patdan ing TV, kailangan kung silensiyu

Nanu mo’ng mengapalyari king aldong iti
Naydana! Karakal, nu ku magumpisa
Sumulat ku sang kawatasan saguli
Oneng ing isip king pagal mapapata

Uling king siyudad karin mánuknangan
Mabilis ing biye, komusta ya’ing poeta
Nung magkulung mu king silid alang dasan
Ing watas a bisang lumalam poesya

Wednesday, December 5, 2007

Siwala Ning Magula

Inyang misan a mine ya ing kaladua ku king lugal
Nung nu na ku sinese
Ning Indung kakung liguran tune
Ba't mispak ku salu
Menan'la ring tau

O ali ku na la pin man apakisabian ding anak a
Kakung kalupa daya
Dayang amana king Indu
Sabian yu
Nung kenu
Dapat ing disan ku

Ah... ah...
Kulait ning pusu:

Ba't ditak ditak metampus ing kakung layi
Namalyaring makatas
Nu na ka mengaparas
Ba't balang susun at buyun ning panaun
Mirayu lub king gabun
O Suku nanu'ng salun

A keti sulip misaluak
Karing anak
Karing anak

O't pebusten mu la ring kapatad
King kekatang labuad
Ninu pa'ing magmasabal
Ding kaladua ra inyang mete la
Nu la ngan mo minta
Ba't alang minukyat
King Alaya
King Alaya
Mengasamsam metung metung
'Gang meging maluka king sikanan

Ala na... ala na... ala na...
Ala na kung piulian
Ala na... ala na... ala na...
Ala na kung ulian a balayan

Kapatad
Nung mabiye ka pa rugu't
Atin pang sikanan
Salesen makiramdam
King kanakung anya'ran
Ume ka keni

Kapatad
Wa, ika na mu pin ing
Tauling tau keti yatu
Anti mu ne
Rugung pete'ing
Makarateng
Indu patie

Pepaburen meng saluna't mangaina
Dalasan, mapupupus ing biye